Τα ψαρόνια είναι αποδημητικά πουλιά και συγκεντρώνονται σε σμήνη. Ανήκουν στην Οικογένεια Sturnidae, στην τάξη Passeriformes και στο γένος Sturnus. Το γένος αυτό είναι εξαπλωμένο σ’ όλη την Ευρασία.
Ένα από τα περίπου 55 είδη του είναι το Ευρωπαϊκό ψαρόνι (sturnus vulgaris). Έχει εισαχθεί στη Νότια Αφρική, τη Βόρεια Αμερική (1890), την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Στη Βόρεια Αμερική, από την απελευθέρωση των περίπου 100 ψαρονιών στο Central Park της Νέας Υόρκης, τα αποθέματα αυξήθηκαν εκθετικά ως το 1940 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980 υπολογίστηκαν σε 200 εκατ., ενώ σε όλο τον κόσμο στα 500 εκατομμύρια άτομα. Το ψαρόνι είναι ένα από τα πιο κοινά
πουλιά στην υφήλιο.
Σκούρο πράσινο: καταγωγή και όλο το χρόνο.
Μπλε: το χειμώνα
Κίτρινο έντονο: αναπαραγωγή
Πράσινο ανοιχτό:Εισάχθηκε και αναπαράγεται Ανοιχτό κίτρινο: αναπαραγωγή.
Στην Ευρώπη υπάρχουν επίσης και τα μη μεταναστευτικά ψαρόνια (sturnusunicolor) που ίσως να προέρχονται από πληθυσμό Sturnusvulgaris που έφτασαν στην Ιβηρική χερσόνησο κατά την εποχή των παγετώνων. Ζουν μόνο στην Ισπανία. Η μορφή τους φαίνεται στη φωτογραφία αριστερά.
Τα ψαρόνια είναι αποδημητικά πουλιά όπως αναφέραμε, που δεν τους αρέσει η ζέστη. Οι πληθυσμοί που ζουν στη Βόρεια Ευρώπη κατά τους φθινοπωρινούς μήνες μεταναστεύουν σε μεγάλα σμήνη προς τις περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης και της Βόρειας Αφρικής. Στην Ελλάδα έρχονται κάθε χρόνο κατά εκατομμύρια, περίπου τον Οκτώβριο. Η μέση απόσταση μεταξύ περιοχής αναπαραγωγής και ξεχειμωνιάσματος μπορεί να φτάνει ως και 1000 έως 2000km.
Στη χώρα μας το ψαρόνι είναι γνωστό και με άλλες ονομασίες όπως : γκαραβέλι, γκάργκουλο, ζαραβέλι, ζουρζούρι, μαυροπούλι, σβορίγγι, χειμώνι κτλ.
Έχει μήκος σώματος από 19 έως 22cm και είναι επομένως λίγο μικρότερο από τον κότσυφα. Το αρσενικό ζυγίζει κατά μέσο όρο 81g, ενώ τα θηλυκά κατά μέσο όρο 76g.
Μέγιστη ταχύτητα: 80 km / h
Παρά το ανελέητο κυνήγι που τους γίνετε ο πληθυσμός τους αυξάνει διαρκώς. Ίσως γιατί τις εποχές που επισκέπτονται την κάθε χώρα, δε γίνονται ψεκασμοί με εντομοκτόνα και φυτοφάρμακα. Επίσης, έχει υπολογιστεί ότι 35 – 50 εκατομμύρια ζευγάρια αναπαράγονται στην Ευρώπη, χωρίς να υπολογίζονται οι πληθυσμοί της Ισπανίας, της Νότιας Ιταλίας και της Ελλάδας.
Η εμφάνισή τους περιέχει ιριδίζοντα σκούρα πράσινα γυαλιστερά φτερά που καλύπτουν την πλάτη, τον αυχένα και το στήθος. Και τα δυο φύλα έχουν καφέ – κόκκινο χρώμα ποδιών, το οποίο ανάλογα με την εποχή μεταβάλλεται ως και σκούρο ιριδίζων καφέ. Το ράμφος τους είναι μαύρο και την εποχή του ζευγαρώματος γίνεται κιτρινωπό. Τα ψαρόνια έχουν γερά πόδια και η πτήση τους είναι ευθύγραμμη ενώ οι πτέρυγές τους σχηματίζουν τρίγωνο καθώς πετάνε.
Τα δύο φύλλα δεν έχουν πολλές διαφορές. Όμως αν παρατηρήσουμε καλά θα δούμε ότι τα αρσενικά έχουν μακρύτερο φτέρωμα στο στήθος, ενώ τα θηλυκά παρουσιάζουν μικρά λοφία. Μια ακόμη διαφορά είναι ένα σημάδι στη βάση του ράμφους τους το οποίο στα αρσενικά είναι λίγο γαλαζωπό ενώ στα θηλυκά κοκκινωπό.
Στα νεαρά ψαρόνια η γυαλάδα δεν είναι τόσο έντονη, έχουν περισσότερο στρογγυλευμένες άκρες στα φτερά τους και το ράμφος τους είναι σκούρο καφέ και όχι μαύρο.
Κύριο χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς των ψαρονιών είναι η κοινωνικότητά τους. Εξαιτίας αυτής της κοινωνικότητας τα ψαρόνια λειτουργούν ομαδικά στη μετανάστευση, στην αναπαραγωγή αλλά και στην εύρεση τροφής.
Τα ψαρόνια είναι επίγεια είδη, περπατούν και κινούνται με μικρά πηδήματα. Πολλές φορές ξεκουράζονται κατά ομάδες στα εναέρια καλώδια. Επίσης, όταν πετάνε κατά σμήνη κάνουν εντυπωσιακούς σχηματισμούς ιδιαίτερα στην προσπάθεια τους να αποτρέψουν ή να αποφύγουν την επίθεση κάποιου αρπακτικού.
Έχουν ιδιαίτερη έφεση στο τραγούδι και κελαηδάνε σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Το τραγούδι τους είναι ήσυχο σαν μια σειρά από κουδουνίσματα και σφυρίγματα. Ωστόσο είναι γνωστή η πολυπλοκότητα της φωνής των αρσενικών ψαρονιών. Συχνά μιμούνται ήχους από το περιβάλλον όπως συναγερμούς αυτοκινήτων, ανθρώπινη ομιλία και διακωμωδούν το κελάηδισμα άλλων πτηνών αλλά και ζώων (βατράχων, κατσικιών, γατιών …). Τώρα τελευταία διαπιστώθηκε ότι μιμείται και τους ήχους κλήσης των κινητών τηλεφώνων.
Οι προειδοποιήσεις του είναι διαφορετικές ανάλογα με την απειλή. Χρησιμοποιούν ένα μεταλλικό «τσιπ» για να ειδοποιήσουν για την παρουσία ενός αρπακτικού (κοράκι, γεράκι), και άλλο ήχο όταν πρόκειται για εχθρό από το έδαφος. Επίσης ένα ήχο σα γρύλισμα όταν επιτίθενται σε εισβολείς.
Ζουν σε πεδινές περιοχές και σε περίοδο αναπαραγωγής σε βιότοπους και περιοχές με καλλιέργειες (αμπέλια, οπωρώνες), καθώς υπάρχει αφθονία τροφής. Τον υπόλοιπο χρόνο μεταφέρονται σε ανοιχτές άγονες εκτάσεις, παρόχθιες περιοχές ελών, ποταμών, θαλασσών ακόμα και σε ερήμους. Παρατηρείται συχνά να συναντάμε τα πουλιά αυτά γύρω από προάστια πόλεων ή ακόμα και μέσα στους κήπους, τα πάρκα και τα αλσύλλια μεγάλων αστικών περιοχών. Δε φοβούνται τους ανθρώπους και δεν αναστατώνονται με την ανθρώπινη παρουσία.
Είναι παμφάγα πουλιά. Μέσα στη διατροφή του περιλαμβάνονται διάφορα έντομα (σαρανταποδαρούσες, αράχνες, σκώροι, σκουλήκια, και διάφορα είδη γαιοσκωλήκων), φρούτα (μήλα, αχλάδια, δαμάσκηνα, κεράσια, σταφύλια), ποικιλία σπόρων και ελιές. Έχει αναπτύξει μια τεχνική με το ράμφος του και μπορεί να ανοίγει σαλιγκάρια και κοχύλια. Επισκέπτεται επίσης τα απόβλητα τροφίμων των ανθρώπων στα χωριά και τις χωματερές σκουπιδιών.
Ωστόσο τα ίδια τα ψαρόνια, αποτελούν μια σημαντική πηγή τροφής για πολλά αρπακτικά πτηνά και ζώα. Στις προαστιακές και αστικές περιοχές κινδυνεύουν από τις γάτες και στους βιότοπους από νυφίτσες, αλεπούδες, σκαντζόχοιρους, αλλά και από τα ξεφτέρια και τα γεράκια.
Για φωλιές τα ψαρόνια χρησιμοποιούν τρύπες δέντρων ή κοιλότητες σε δέντρα, κτίρια και στέγες. Η φωλιά τους αποτελείται από μικρά κλαδιά, ξερόχορτα, φύλλα και πούπουλα. Θεωρούνται σκληροί ανταγωνιστές για τις κοιλότητες φωλιών, και συχνά απελαύνουν αυτόχθονα είδη πτηνών. Πιστεύεται δηλαδή, ότι τα ψαρόνια είναι υπεύθυνα για τη μείωση πληθυσμού κάποιων ιθαγενών πτηνών.
Είναι σε θέση να αναπαράγετε και να εισβάλει σε νέους τόπους (τέτοια εισβολή συμβαίνει την τελευταία δεκαετία και στην Ελλάδα, όπου πλέον αναπαράγεται σε μεγάλους αριθμούς) γρήγορα γιατί έχουν πολλά νεογνά κάθε χρόνο και επειδή μπορούν να χρησιμοποιούν μια μεγάλη ποικιλία τροφίμων. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί η παρουσία τους να έχει μεγάλες επιπτώσεις στις καλλιέργειες σπόρων και καρπών και των πληθυσμών των εντόμων. Σε περιοχές όπου είναι μη ιθαγενή μπορούν να εκτοπίσουν τα αυτόχθονα είδη των πτηνών που συνήθως παίρνουν τους ρόλους τους. Πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι η μείωση του κότσυφα σε πολλές περιοχές οφείλεται στην παρουσία του ψαρονιού.
Ένα σίγουρο σημάδι ότι έρχεται η άνοιξη είναι η θέα του ψαρονιού στα σύρματα της ΔΕΗ, με φτερά τεντωμένα που τα δονεί καθώς τραγουδάει. Είναι ο ευκολότερος τρόπος για να δείτε κατά πόσο τα διάφορα αποδημητικά πουλιά επέστρεψαν για την άνοιξη.
Η αναπαραγωγική περίοδος για τα ψαρόνια ξεκινά από την Άνοιξη (ανάλογα με την περιοχή που βρίσκονται) και τελειώνει τους πρώτους μήνες του καλοκαιριού. Δηλαδή από Μάρτιο ως Ιούλιο. Τα αρσενικά, κατά την περίοδο της αναπαραγωγής για να προσελκύσουν τα θηλυκά, χρησιμοποιούν μια ιδιαίτερη τεχνική χτυπήματος των φτερών τους για να πλησιάσουν τα θηλυκά.
Άλλοι τρόποι να προσελκύσουν τα θηλυκά είναι το τραγούδι τους ή διακοσμώντας τις φωλιές τους. Πολλές φορές την φωλιά την κατασκευάζει από κοινού το ζευγάρι. Όταν τα θηλυκά είναι έτοιμα για αναπαραγωγή, τα αρσενικά τα ακολουθούν σε όλες τις δραστηριότητές τους και γίνονται ιδιαίτερα προσεκτικά και επιθετικά προς τα άλλα αρσενικά.
Έχει διαπιστωθεί ότι τα αρσενικά μπορεί να είναι και πολυγαμικά. Σε μελέτες στο Βέλγιο και στην Γερμανία υπήρχαν αρσενικά που ζευγάρωναν μέχρι και με 3 θηλυκά και αυτό σε ποσοστό ως και 50% του αρσενικού πληθυσμού.
Τα θηλυκά ψαρόνια των νότιων πληθυσμών γεννούν ως και 3 φορές από 4 έως 8 αυγά, τα οποία έχουν μέγεθος 3,5 x 2,3cm και το χρώμα τους είναι ανοιχτό γαλάζιο με άσπρα στίγματα ή άσπρα εντελώς. Η εκκόλαψη τους διαρκεί από 12 -15 ημέρες κατά την οποία βοηθούν λίγο και τα αρσενικά. Για την ανατροφή και την σίτιση των νεοσσών φροντίζουν και οι δύο γονείς. Μετά από 20-23 ημέρες οι νεοσσοί είναι αυτόνομοι αλλά οι γονείς συνεχίζουν να τους ταΐζουν για μερικές μέρες ακόμα. Τα νεαρά ψαρόνια σχηματίζουν νέα σμήνη μετά την ανεξαρτητοποίηση τους.
Τα Ευρωπαϊκά ψαρόνια περνάνε 3 φάσεις αναπαραγωγής και ωοτοκίας. Η πρώτη γέννα είναι σχεδόν ταυτόχρονη για όλα τα ψαρόνια της περιοχής. Η δεύτερη είναι αποτέλεσμα της έντονης πολυγαμικής συμπεριφοράς που παρουσιάζουν τα ψαρόνια. Η 3η γέννα παρουσιάζεται κυρίως στους νότιους πληθυσμούς γιατί η αναπαραγωγική τους περίοδο κρατά περισσότερο και παρουσιάζεται σαράντα με πενήντα μέρες μετά από την πρώτη.
Εδώ θα πρέπει να προσθέσουμε ότι τα Ευρωπαϊκά θηλυκά ψαρόνια έχουν δείξει παρασιτική συμπεριφορά καθώς μπορεί να επιχειρήσουν να βάλουν ένα από τα αυγά τους σε φωλιά άλλου θηλυκού. Ένα θηλυκό που παρουσιάζει αυτή τη συμπεριφορά δε μπόρεσε να βρει ζευγάρι (ταίρι) νωρίς κατά την αρχή της αναπαραγωγικής περιόδου. Τα καλύτερα θηλυκά βρίσκουν ταίρι αμέσως και ξεκινούν το ζευγάρωμα νωρίς. Όσο πιο αργά ξεκινούν τόσο λιγότερες πιθανότητες έχουν για επιτυχία στο φώλιασμα.
Τέλος, θα πρέπει να πούμε ότι η μακρύτερη γνωστή διάρκεια ζωής ενός άγριου ψαρονιού είναι 15 χρόνια και 3 μήνες, ενώ σε κατάσταση αιχμαλωσίας πιθανόν να είναι μεγαλύτερη. Τα ψαρόνια επιδέχονται εκπαίδευση και μπορούν να μιμηθούν και ανθρώπινους ήχους. Για την διατροφή τους θα χρειαστείτε μεγάλες ποσότητες εντόμων στην περίοδο αναπαραγωγής. Δυστυχώς, όμως μπορούν να νοσήσουν από βλαστομύκωση και ιστοπλασμάτωση, ασθένειες ιδιαίτερα επικίνδυνες για τον άνθρωπο.
Passipoularidou's weblog 
Σχολιάστε