Επιστολή αρχαιολόγου του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων προς τον αξιότιμο Υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού

 Επιστολή αρχαιολόγου του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων

προς τον αξιότιμο Υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού

ἐπιγενομένης δὲ τῆς ἡμέρας, καὶ τῶν μὲν φυλάκων

ἀπολυομένων ἀπὸ τοῦ τόπου τούτου, τοῦ δὲ βασιλέως κατὰ τὸν ἐθισμὸν τοὺς μὲν εἰς τὰς ἐφεδρείας ἐκπέμποντος… ἐγίνετο ταραχὴ καὶ κίνημα περὶ

τὸ στρατόπεδον

Polybius Hist., Historiae 7.17.

 

Αξιότιμε κ. Υπουργέ,

Από καιρό ήθελα, για λόγους άκρως συμβολικούς, και όχι ειδικώς προσωπικά σε σας, αλλά προς κάθε υπουργό που εκπροσωπούσε το τελευταίο διάστημα, από την πλευρά των κατά καιρούς  κυβερνήσεων, αυτό το Υπουργείο, να απευθύνω μία επιστολή… Από την εποχή που η επερχόμενη απειλή  για τα Μνημεία, τους Αρχαιολογικούς Χώρους και τα Δημόσια Μουσεία έμοιαζε ακόμη ως θύελλα που έρχεται από ένα σκοτεινό και μακρινό μέλλον… Από την εποχή που ο μισθός μας ήταν πενιχρός  – ξέρετε, είμασταν πάντα από τους χαμηλότερα αμειβόμενους επιστήμονες  –  αλλά δεν απειλούμασταν ακόμη από την πενία.  Από την εποχή που ταξιδεύαμε εκτός έδρας, σε νησιά και βουνά, με τα φτηνότερα εισιτήρια, τα σακκίδια και τους υπνόσακκους, γιατί το δεκαπενθήμερο δεν επαρκούσε για να δανείζουμε το ελληνικό δημόσιο τόσα, όσα χρειάζονταν για να κοιμηθούμε με άνεση σε ξενοδοχεία της ελληνικής επαρχίας, όπου υπηρετούμε οι περισσότεροι, έστω και στα φθηνότερα. 

Από την εποχή που ξενυχτούσαμε για να φέρουμε εις πέρας το υπηρεσιακό μας έργο για την προστασία των μνημείων και την ταχεία εξυπηρέτηση του πολίτη, χωρίς ποτέ να διανοηθούμε να διεκδικήσουμε υπερωριακή αμοιβή, η οποία σήμερα μαθαίνουμε ότι δίνονταν, δικαίως αφού εργάζονταν, σε άλλους κλάδους του δημοσίου. Από την εποχή που ετοιμάζαμε τα έργα του Β΄και Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, ως πρόσθετη δουλειά στην ήδη συσσωρευμένη υπηρεσιακή μας απασχόληση, και πιο πρόσφατα από την έναρξη  των τωρινών  Έργων του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς, σε βάρος του ελεύθερου χρόνου μας και των οικογενειών μας.  Από παλιά, που στις μικρές νυχτερινές ώρες έως συχνά τα ξημερώματα, όσο αντέχαμε από τον μόχθο της δουλειάς, ετοιμάζαμε τις  δημοσιεύσεις και τις μελέτες μας, που έκαναν το επιστημονικό έργο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας γνωστό σε διεθνές επίπεδο αυξάνοντας το κύρος και τη φήμη της.

Αναρωτηθήκατε ποτέ άραγε, εσείς και οι προηγούμενοι υπουργοί όλων των κυβερνήσεων, πώς στήθηκαν τα νέα Δημόσια Αρχαιολογικά Μουσεία, παράλληλα με την τρέχουσα υπηρεσιακή μας ενασχόληση;  Mε πόση πολύτιμη επιστημονική γνώση ερμηνεύσαμε το υλικό από τις ανασκαφές για να το παρουσιάσουμε στο κοινό καθιερώνοντας τα δημόσια Μουσεία μας ως τα μοναδικά στον κόσμο; Αναρωτηθήκατε με πόσους κόπους και αγωνίες στήθηκαν στις προθήκες οι πολύτιμες αρχαιότητες στις εκθέσεις που εγκαινιάζετε, με τη δέουσα επισημότητα και λαμπρότητα, στα αναβαθμισμένα ή νέα Μουσεία του τόπου μας, τα οποία στη συνέχεια κλείνουν γιατί δεν γίνονταν οι απαραίτητες προσλήψεις ή γιατί δεν ξέρουμε πώς να τα κάνουμε ανταποδοτικότερα, αφού ποτέ δεν μας ρωτήσατε;   

Την επιστολή αυτή ήθελα να σας γράψω από την εποχή που για να σπουδάσουμε τα παιδιά μας,  παίρναμε δάνεια και τρέμαμε μήπως πεθαίνουμε, πριν τα αποπληρώσουμε. Από την εποχή της αείμνηστης Μελίνας, που ονειρευόμασταν μία Αρχαιολογική Υπηρεσία καλύτερη από εκείνη που μας παραδόθηκε από τους παλαιότερους συναδέλφους μας και περιμέναμε, εις μάτην, την επιστροφή των Ελγινείων.  Από την εποχή που πασχίζαμε να γίνουμε αντάξιοι ή πιο άξιοι  από εκείνους τους δασκάλους μας, έστω και αν οι δικές μας συνθήκες ήταν δυσκολότερες και οι πολίτες και ιδίως οι επίδοξοι επενδυτές του τόπου μάς έβλεπαν ως εχθρούς και μας πολεμούσαν σκληρά. 

Από την εποχή που ο γηραιότερος εν ζωή πολιτικός του τόπου έβλεπε εμάς και την αδελφή Δασική Υπηρεσία ως εμπόδια για την ανάπτυξη του τόπου. Από την εποχή που ονειρευόμασταν, τις ελάχιστες ώρες του ύπνου μας, επάνω στα βιβλία και τους καταλόγους καταγραφής των αρχαίων, ένα καλύτερο αύριο για τα μνημεία και τα παιδιά μας, για τα σχολεία και τα πανεπιστήμια της χώρας μας, για την υγιεία και για τους συνταξιούχους γονείς και παππούδες μας. 

Από την εποχή που ελπίζαμε και μπορούσαμε να ονειρευόμαστε το αύριο.  Από την εποχή που, όταν ένας συνάδελφός μας, προϊστάμενος ή όχι έφευγε με πλήρη σύνταξη γήρατος, ετοιμάζαμε μικρές γιορτές για να μοιάζει λιγότερο πικρός ο αποχωρισμός. Από την εποχή που σκεφτόμασταν ότι, όταν θα παίρναμε και εμείς την σύνταξή μας, φυσιολογικά και με τιμή, λόγω ορίου ηλικίας, θα κάναμε τα ταξίδια που δεν μπορέσαμε ως νέοι, θα γράφαμε ή θα διαβάζαμε όσα δεν προλάβαμε τον καιρό που είμασταν εν ενεργεία δημόσιοι υπάλληλοι.  Από τον καιρό που κάναμε την κρυφή ευχή να είμαστε καλά στην υγιεία μας ως συνταξιούχοι και να έχουμε μεγαλώσει και σπουδάσει τα παιδιά μας για να απολαύσουμε τα λίγα χρόνια που θα μας έμεναν στη ζωή. Από την εποχή που προαισθανόμασταν μεν τη διάλυση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, της αρχαιότερης Υπηρεσίας του ελληνικού κράτους, αλλά θέλαμε να πιστεύουμε ότι είναι ένα κακό όνειρο που η πολιτεία δεν θα το επέτρεπε, καθώς ορίζει το Σύνταγμα μας. 

Πάντοτε είμασταν περήφανοι που υπηρετούσαμε ως δημόσιοι λειτουργοί μιας αδέκαστηςΥπηρεσίας του Κράτους, που ποτέ κανείς δεν είχε τολμήσει να δωροδοκήσει και να κατηγορήσει.  Και το ίδιο θα πρέπει να νιώθετε και εσείς ως ο τελευταίος, ίσως, υπουργός Πολιτισμού, σε ένα υπουργείο όπου υπάγεται η αρχαιότερη Υπηρεσία του τόπου. Και θα πρέπει να νιώθετε έτσι σήμερα, που οι ελληνικές αρχαιότητες, περίφημες και περιζήτητες σε όλον τον κόσμο, έχουν αρχίσει να ανακτώνται από εκείνους που επιχείρησαν να τις λεηλατήσουν για να πλουτίσουν, ως φρικτοί και μισητοί τοκογλύφοι, για να τις διοχετεύουν στο ελεύθερο «λιμάνι» της Ελβετίας και από εκεί στα χρηματιστήρια αξιών της Εσπερίας. Σήμερα, που κυριαρχεί παντού ο πανικός του θνήσκοντος χρηματοποπιστωτικού συστήματος του πλανήτη και οι αρχαιότητες, όπως και ο χρυσός, είναι  οι μόνες αξίες που δεν κινδυνεύουν αλλά εμείς δεν το έχουμε ακόμη συνειδητοποιήσει.

Σας γράφω, λοιπόν σήμερα, που με το νέο πολυνομοσχέδιο με απαίτηση του  σημερινού φοβερού Μινώταυρου, του αδηφάγου Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και των συνεταίρων του, διαλύεται η Αρχαιολογική Υπηρεσία αφήνοντας την πολιτιστική μας κληρονομιά στο έλεος των σύγχρονων ελασσόνων του κόσμου,  στους  στυγνούς λόρδους Έλγιν των καιρών μας, χωρίς καμία δυνατότητα διεκδίκησης ή επανάκτησης.  Σήμερα,  που παρά τις προσπάθειές μας και τις εκκλήσεις μας, τα Ελληνικά Δημόσια Μουσεία, φρεσκοβαμμένα ακόμη και με τις ακριβές τους προθήκες ολοκαίνουργιες, είναι κλειστά και τα κλειδιά τους φυλάσσονται στο Αστυνομικό Τμήμα της περιοχής τους. Σήμερα, που οι αρχαιολογικοί χώροι είναι χορταριασμένοι γιατί δεν επαρκούν οι ελάχιστοι εργατοτεχνίτες που μας απομένουν για να τους καθαρίσουν εγκαίρως  και κινδυνεύουν από πυρκαγιές πιο εφιαλτικές από εκείνη της αρχαίας Oλυμπίας. Σήμερα, που με τις επικείμενες απολύσεις όλοι οι χώροι απειλούνται από τεράστιες φωτιές που είναι χειρότερες από τον πόλεμο που αφανίζει ζωές…

Σήμερα, που η πολιτεία διαπίστωσε ξαφνικά ότι κοστίζαμε ακριβά στο κράτος και μας πρέπει ο διωγμός που ονομάστηκε  εφεδρεία – ίσως από ευγένεια και διακριτικότητα σοσιαλιστική, για να μην ειπωθεί η αλήθεια που κρύβεται πίσω από τον αρχαίο αυτό στρατιωτικό όρο –  είναι  αργά για να σας απευθύνω αυτήν την επιστολή.  Αλλά θα ήθελα να γνωρίσετε ότι ακριβώς αυτή την στιγμή που η πολιτεία επέλεξε να μας τιμωρήσει  με ξαφνική απόλυση και πενία, πολύ πριν έλθει η ώρα μας για συνταξιοδότηση, είναι η χειρότερη για τον τόπο. Οι εις εφεδρείαν εκπεμπόμενοι αρχαιολόγοι, κ. Υπουργέ, τρέχουν σήμερα με τρελούς ρυθμούς, τουλάχιστον 250 ΕΣΠΑ, δίνοντας πνοή στην θνήσκουσα αγορά και μίαν ανάσα στην καλπάζουσα ανεργία. Δεν σας ανησυχεί άραγε το γεγονός ότι με τον δια της εφεδρείας διωγμό  των αρχαιολόγων, μαζί με πολλούς άλλους εργαζόμενους του Υπουργείου σας, θα αυξηθούν, με μαθηματική πλέον ακρίβεια, τα θλιβερά κρούσματα αρχαιοκαπηλίας και αρπαγής του πλούτου της αρχαίας πολιτιστικής μας κληρονομιάς και θα επιταχύνθεί η φυγάδευσή του στο εξωτερικό, σήμερα που η πενία και η πείνα εξαπλώνεται ως φρικτός λοιμός στη χώρα;

Σήμερα,  που η χώρα μας θα μπορούσε, ως δανειστής περιζήτητων γνήσιων έργων αρχαίας τέχνης που στολίζουν τα ξένα Μουσεία σε περιοδικές εκθέσεις, να επιβάλει στην Ευρώπη και στον κόσμο τους δικούς της όρους και να γίνει σκληρός διαπραγματευτής της διάδοσης της πολιτιστικής κληρονομιάς για το καλό της ανθρωπότητας, δεν θα έπρεπε να ζητήσετε από τον αρμόδιο υπουργό των οικονομικών να λάβει ειδικά μέτρα, και αντί να αποδυναμώνει την Αρχαιολογική Υπηρεσία, με το προς ψήφιση πολυνομοσχέδιο, να την ενισχύσει αφού οι εργαζόμενοι δεν επαρκούν ούτε για τα στοιχειώδη; Aντί, λοιπόν, να απολύονται  οι δημόσιοι λειτουργοί της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, καταργώντας μαζί με εκείνους και την οργανική τους θέση, για να σβηστεί ακόμη και το όνομά τους μαζί με την προσφορά τους, κλείνοντας για πάντα τον δρόμο και στους νέους, μήπως θα έπρεπε να προβλέψετε ότι ο πλούτος αυτής της χώρας δεν πρέπει, ειδικά σήμερα, να αφεθεί χωρίς θεματοφύλακες,; 

Ακόμη και αν η στιγμή αυτή θεωρείται ύστατη και η ημέρα αποφράς, θεωρώ ότι θα έπρεπε να γνωρίζετε όλα αυτά που σκεφτόμουν μαζί με τους συναδέλφους μου τα χρόνια που περάσαμε εργαζόμενοι περήφανα και δημιουργικά, τα χρόνια που πασχίζαμε να διατηρήσουμε όσα μας παραδόθηκαν στις επόμενες γενιές, στα παιδιά μας αλλά και στα δικά σας παιδιά.  Με την κατάργηση της  αρχαιότερης Υπηρεσίας του Κράτους, καταπατώνται θεμελιώδη άρθρα του Συντάγματος, ακόμη και εάν δεν υποχρεώνονταν σε διωγμό και πενία οι λιγοστοί  και άκρως απαραίτητοι  λειτουργοί της.  Με την κατάργηση της αρχαιότερης Υπηρεσίας του κράτους είναι φανερό  ότι μικραίνει η διωκόμενη  από τους δανειστές της Ελλάδα και κατατάσσεται σε φτωχότερη κλίμακα από εκείνην στην οποία την κατατάσσουν οι οίκοι αξιολόγησης της Εσπερίας.

             Κανενός είδους δανεισμός δεν θα μπορέσει να αποκαταστήσει την πολιτιστική κληρονομιά η οποία, χωρίς αυτούς που την διαφυλάττουν και την προστατεύουν εδώ και χρόνια, θα χάνεται μέρα με τη μέρα. Μέσα στον πανικό που ζούμε όλοι μας θα πρέπει να θυμηθούμε ότι υπάρχει ελπίδα, αρκεί να κατορθώσουμε με νύχια και με δόντια να περισώσουμε τον πολιτισμό μας και τη συλλογική μας μνήμη, και κυρίως να μην ξεχάσουμε ότι «γι’ αυτά επολεμήσαμε», κατά την επιγραμματική ρήση του Μακρυγιάννη.  Αν η πολιτιστική μας κληρονομιά παραδοθεί σε χέρια ξένων,  δεν θα μπορέσουμε ποτέ να την ανακτήσουμε, δεν θα ξεφύγουμε από την φτώχεια και το χειρότερο … δεν θα μπορέσουμε ποτέ κοιτάξουμε στα μάτια τα παιδιά μας.  

                                                                                    Με τιμή

                                                                                    Σταματία Μαρκέτου

                                                                                    Αρχαιολόγος της

                                                                                    ΚΒ’Εφορείας

                                                                                    Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων