Ρίτσα Μασούρα ΒΙΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΜΑΣ ΕΙΔΩΛΑ

Ρίτσα Μασούρα ΒΙΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΜΑΣ ΕΙΔΩΛΑ Προσωπα  Tης Pιτσας Mασουρα Πάει καιρός από την εποχή που διάβαζα με το ανάλογο νεανικό πάθος Σοπενάουερ. Είχα καταντήσει διαστροφική, γιατί επανερχόμουν συχνά στο βιβλίο του «Δοκίμιο για τις γυναίκες». Τότε, μου ήταν αδύνατον να εξηγήσω γιατί ένας στοχαστής, με τις οξύνσεις, τις προκλήσεις, αλλά και τους προβληματισμούς μιας μεταβατικής εποχής, έβαλλε κατά της γυναίκας με τόσο αιχμηρό και απαξιωτικό τρόπο. «Πρέπει να σκοτίστηκε από τον έρωτα ο νους των ανδρών», έγραφε ο Σοπενάουερ, «για να ονομάσουν ωραίο αυτό το μικρόσωμο φύλο, με τους στενούς ώμους, τους φαρδιούς γοφούς και τις κοντές γάμπες. Ολη η ομορφιά του έγκειται πράγματι στο ερωτικό ένστικτο. Αντί να το ονομάζουν ωραίο, θα ήταν πιο σωστό να το αποκαλούν αντιαισθητικό. Οι γυναίκες δεν διαθέτουν συναίσθημα, ούτε επιτηδειότητα για τη μουσική, την ποίηση ή τις πλαστικές τέχνες. Σ’ αυτές, τα πάντα είναι σκέτος πιθηκισμός, προσχήματα, επιτήδευση που αντανακλά την επιθυμία τους να αρέσουν…». Βεβαίως, για να μην… αδικήσω κάποιον φιλόσοφο, ο μισογυνισμός τους (από τον Πλάτωνα έως τον Ρουσσώ, τον Νίτσε και τον Ντεριντά κ.ά.) είναι πασίγνωστος. Εκ των υστέρων κι έχοντας κοντραριστεί με τη ζωή –νικήτρια ή ηττημένη, μικρή σημασία έχει– ζώντας πλέον σ’ έναν πολυεστιακό τόπο με πολυμορφικούς ανθρώπους, πολυμορφικές συμπεριφορές και πολυμορφική σεξουαλικότητα, αναρωτιέμαι πώς θα αντιδρούσε αυτός ο μοναχικός περιπατητής της Βαϊμάρης, όχι τόσο στην απελευθέρωση των γυναικών, όσο στην εκμετάλλευσή τους από τη διαφήμιση. Ή, μάλλον, να το διατυπώσω καλύτερα, πώς θα αντιδρούσε στην προώθηση μέσω της διαφήμισης ενός προτύπου γυναίκας που νομίζω ότι ο φιλόσοφος αποδίδει στην τελευταία του πρόταση: «Πιθηκισμός, προσχήματα, επιτήδευση που αντανακλά την επιθυμία τους να αρέσουν». Εντάξει, μη με σταυρώσετε στον πρώτο στύλο της ΔΕΗ. Δεν είναι ανάγκη να επισημάνω τους τεράστιους βηματισμούς της γυναίκας, το πόσο αξιοπρεπές είναι ένα μεγάλο κομμάτι του γυναικείου πληθυσμού και με πόση υπευθυνότητα και σεβασμό προς τον άνδρα αντιμετωπίζει τη σημερινή πραγματικότητα.  Αλλά θα μου επιτρέψετε να αναφερθώ σε κάποια θέματα που είδα και διάβασα και με απασχολούν. Το πρώτο «ερέθισμα» ήρθε προ ημερών ( 11.11.07), καθώς οδηγούσα στη λεωφόρο Ποσειδώνος από το σπίτι στη δουλειά. Σε μια από τις διαφημίσεις που «κοσμούν» τους δρόμους μας, μια ωραία και νέα γυναίκα με κόκκινα εσώρουχα μ’ έκανε να την προσέξω, όχι γιατί χαζεύω τις διαφημίσεις , αλλά γιατί υπήρχε μια πρόταση που τη συνόδευε και έλεγε το εξής: Τι σημασία έχει αν δεν ξέρω να μαγειρεύω;.. Δηλαδή, τι; «Αφού έχω τέτοια σωματικά προσόντα, τα οποία αναδεικνύονται τόσο καλά με τα συγκεκριμένα εσώρουχα, να τη βράσω τη μαγειρική, υπάρχουν και τα ντελίβερι». Λίγο πολύ αυτό ήταν το μήνυμα του διαφημιστικού ταμπλό, το οποίο βρισκόταν εκεί στο έλεος της βροχής (μα δεν κρύωνε το κορίτσι;), αλλά κι ενός νεανικού, σχεδόν προεφηβικού βλέμματος, όπως και στο έλεος όσων γυναικών πιστεύουν ότι αυτού του είδους τα προσόντα αρκούν για να… κάνεις καριέρα. Καλά για τους άνδρες περαστικούς οδηγούς, δεν θα πω τα αυτονόητα. Τα πράγματα δυσκόλεψαν, όταν διάβασα στο γερμανικό περιοδικό «Σπίγκελ» τη συζήτηση που άνοιξε διαφήμιση γυμνού γυναικείου σώματος , αναρτημένη σε πολλές στάσεις λεωφορείων, εκεί που προς το παρόν εμείς αναρτούμε τις κινηματογραφικές διαφημίσεις ή τις εξωπραγματικές διαφημίσεις των καπνοβιομηχανιών. Στη συγκεκριμένη διαφήμιση, ένα ημίγυμνο γυναικείο σώμα (το σώμα ξεκινούσε από το σαγόνι και κάτω) κρατούσε μπροστά από την ηβική περιοχή μια μικρή ντιζαϊνάτη τσάντα. Δίπλα σε αυτήν, υπήρχε η εξής πρόταση: «Μάθημα 84: οδήγησέ τον στον πειρασμό». Αν κατάλαβα καλά, ο διαφημιστής έλεγε ότι ο σεξουαλικός πειρασμός και ο πειρασμός για την αγορά της τσάντας ήταν ένα και το αυτό. Θα μου πείτε, αυτό σε ενόχλησε; Η συντριπτική πλειοψηφία των διαφημίσεων –ακόμη και αυτές με το γιαούρτι και την κοπέλα που γλείφει προκλητικά το κουτάλι – στοχεύουν στην ψιλοδιέγερση του τηλεθεατή. Δεν είναι ένα από τα πρώτα πράγματα που διδάσκεται ο επίδοξος νεαρός διαφημιστής;  Ναι, έτσι έχουν τα πράγματα και το γυμνό, όχι ως έργο του καλλιτέχνη, αλλά ως πορνογραφική προσέγγιση βρίσκεται πολύ ψηλά στις προτεραιότητες των εταιρειών που θέλουν να πουλήσουν το προϊόν τους. Η ταύτιση, τι ρόλο παίζει, δεν ξέρω. Φοβάμαι, μάλιστα, ότι κανείς δεν νοιάζεται κατά πόσον ένα νέο κορίτσι, ένα νέο αγόρι που δεν έχει ακόμη αποκτήσει την τεχνική να διυλίζει την πληροφορία, να την αποδελτιώνει και να την τοποθετεί στα ανάλογα συρταράκια του εγκεφάλου του, μπορεί να αποπροσανατολιστεί από αυτές τις διαφημίσεις, θεωρώντας ότι αυτή είναι η ζωή. Κι ότι αν δεν ακολουθήσει τα προβαλλόμενα «πρότυπα» της γυναίκας (αυτός είναι ο πιθηκισμός του Σοπενάουερ) δεν θα είναι αποδεκτό από τους συνομηλίκους του, ούτε αρεστό στο αντίθετο φύλο. Το να συζητάς στην εποχή μας για τη γυναίκα – σεξουαλικό αντικείμενο είναι το λιγότερο αφελές. Αυτά τα θέματα έχουν αναλυθεί εδώ και καιρό, όπως έχει αναλυθεί και η πορνογραφία στα ΜΜΕ και όλα τα συναφή. Εκείνο που ενοχλεί, είναι ότι όσο περνάει ο καιρός η σεξουαλικότητα χάνει την προσωπικότητά της. Γίνεται κάτι πολύ τυποποιημένο, ένα προϊόν δηλαδή προς πώληση. Παντού, στον δρόμο, στην τηλεόραση, στο Διαδίκτυο, ο άνθρωπος θα πέσει πάνω σε μια σεξουαλικά υπερχρεωμένη διαφήμιση, είτε πρόκειται για το απόλυτο γυμνό, είτε για ένα γεμάτο υπονοούμενα εσώρουχο, είτε για ένα συνηθισμένο ανδρικό αποσμητικό. Απώλεια της ελλιπούς μαγείας, ίσως; Η μόδα και οι τόποι καθορίζουν συχνά αυτό που αποκαλούμε ομορφιά. Είναι παράξενο πόσο έντονα τα έθιμα και ο τρόπος ζωής μας αναμειγνύονται με τα πάθη μας. Αλλά αυτό δεν εμποδίζει κανέναν από μας να ’χει τη δική του ιδέα για τον έρωτα και την ομορφιά, έλεγε ο Μπλαιζ Πασκάλ γύρω στο 1654! Σήμερα, η μόδα και ο τόπος κατατείνουν να ισοπεδώσουν τον σεξουαλικό με τον εμπορικό πειρασμό. Γιατί, άραγε; Για να δικαιωθεί ο Σοπενάουερ; Στο κάτω κάτω, ούτε μικρόσωμες είμαστε πια, ούτε φαρδείς γοφούς έχουμε, ούτε κοντές γάμπες. Όλες είμαστε… σαν τα μοντέλα που βλέπουμε στις διαφημίσεις!