Passipoularidou’s Weblog

Μαρτίου 25, 2013

Η προέλευση της τουλίπας

Filed under: Uncategorized — passipoularidou @ 8:44 μμ

Πολυξένη Μαρκούτη

Γεια σας φίλες και φίλοι μυθολόγοι!! Με αφορμή την ανάρτηση για τα λουλούδια και την προέλευσή τους, σας δίνω με τη σειρά μου μερικές πληροφορίες για ένα λουλούδι που αγαπώ ιδιαίτερα, αν και δεν έχει ελληνική προέλευση: την τουλίπα.
Η προέλευση της τουλίπας δεν είναι ολλανδική, όπως εσφαλμένα πιστεύεται εδώ και αιώνες, αλλά ασιατική. Η ακριβής καταγωγή της δεν είναι γνωστή, καθώς πολλές περιοχές ερίζουν για αυτή: σύμφωνα με μία εκδοχή τοποθετείται στην κεντρική Ασία και συγκεκριμένα στο όρος Παμίρ Αλάι,κοντά στο σημερινό Ισλαμαμπάντ. Μία δεύτερη εκδοχή τοποθετεί την καταγωγή της τουλίπας στο Αζερμπαϊτζάν ή την Αρμενία. Από τα βάθη της Ανατολής η τουλίπα μεταφέρθηκε στη Μικρά Ασία και από εκεί στον Κεράτιο, όπου κοσμούσε τους κήπους του Βυζαντίου.
Η ονομασία της τουλίπας έχει επίσης αβέβαιη ετυμολογία. Μία από τις επικρατέστερες εκδοχές, αν και όχι απόλυτα επιβεβαιωμένη, είναι η προέλευση από τη λέξη toliban, η οποία στα οθωμανικά σημαίνει «τουρμπάνι». Η ονομασία αυτή οφείλεται στο σχήμα του λουλουδιού, το οποίο παρομοιάστηκε με το τουρμπάνι που φορούσαν οι Οθωμανοί και γενικά οι ανατολίτες.
Η τουλίπα αποτελεί κεντρικό θέμα σε πολλούς περσικούς μύθους, οι οποίοι αναφέρονται στη γένεσή της. Σύμφωνα με έναν από αυτούς, ζούσε κάποτε στην Ανατολή ένας πρίγκιπας ονόματι Φαράχ. Ο Φαράχ ήταν πολύ ερωτευμένος με τη Σχιρίν. Όταν η Σχιρίν αυτοκτόνησε, ο Φαράχ έπεσε με το άλογό του σε έναν γκρεμό. Το αίμα του πότισε το έδαφος και από τις ρανίδες του δημιουργήθηκαν οι τουλίπες. Έκτοτε το λουλούδι θεωρείται σύμβολο της απόλυτης αγάπης. Στις «Χίλιες και Μία Νύχτες» ο σουλτάνος χρησιμοποιούσε μια τουλίπα, για να δηλώσει με ποια από τις γυναίκες του χαρεμιού θα μοιραζόταν το κρεβάτι του: άφηνε μια τουλίπα να πέσει μπροστά στην εκάστοτε εκλεκτή. Κι αν εκείνος δεν εννοούσε ακριβώς «σ’ αγαπώ», το εννοούσαν οι έγκλειστες οδαλίσκες, οι οποίες μέσα από τα πλέγματα των παραθύρων του χαρεμιού πετούσαν τουλίπες στους αγαπημένους τους, τους οποίους είχαν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν.
Η τουλίπα ήταν ιδιαίτερα αγαπητή στο Βυζάντιο και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η ευγένεια και η λεπτότητα αυτού του λουλουδιού συμβόλιζαν την ευγένεια της Πόλης. Μάλιστα κατά τον 12ο αιώνα χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα ως διακοσμητικό μοτίβο των αρχιγραμμάτων στις σελίδες της Βίβλου. Αργότερα, στους αιώνες της οθωμανικής κυριαρχίας, λέγεται ότι ο βεζίρης Λαλιζάρ καλλιεργούσε στους κήπους του πάνω από 500.000 τουλίπες. Οι αιώνες ακμής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας είναι γνωστοί ως Lale Devri, δηλαδή «αιώνες της τουλίπας». Στην Ευρώπη έγινε γνωστή τον 16ο αιώνα, όταν ο βοτανολόγος Carolus Clusius έφερε το 1593 την πρώτη τουλίπα στην Ολλανδία και συγκεκριμένα στο Leiden, όπου διηύθυνε τον νέο βοτανικό κήπο στο πανεπιστήμιο της πόλης. Τον σπόρο της τουλίπας τον είχε πάρει από τον De Busbecq, ο οποίος ήταν πρέσβης στην αυλή του Σουλεϊμάν. Στον De Busbecq οφείλουμε τις πρώτες αναφορές της τουλίπας σε δυτικά γραπτά κείμενα. Από τότε ξεκίνησε η εκτεταμένη καλλιέργεια τουλίπας στην Ολλανδία και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό, ώστε να θεωρείται πλέον το λουλούδι αυτό σήμα κατατεθέν της χώρας. 
Στην Ελλάδα συναντάμε δέκα από τα εκατό είδη τουλίπας που υπάρχουν συνολικά στον κόσμο. Μάλιστα στη Χίο τις αποκαλούν «λαλάδες» ή «Τουρκολαλάδες», από την τουρκική ονομασία της τουλίπας (lale). 
Εκτός όμως από τους κήπους, οι τουλίπες έχουν στολίσει κατά καιρούς λογοτεχνικά κείμενα και ποιήματα, μεταξύ άλλων του Οδυσσέα Ελύτη και του Federico Garcia Lorca:

«Βίτσα τουλίπα μάγουλο της έγνοιας
Σπλάχνο δροσάτο της φωτιάς
Θα ρίξω ανάσκελα τον Μάη θα τον σφίξω στα μπράτσα μου
Θα τον δείρω τον Μάη θα τον σπαράξω» 
Οδ. Ελύτης

«Παναγιά με τα πλουμίδια
Ολάνθιστη θεόρατη
Τουλίπα
Μεσ’στο καράβι από φως
Περνάς 
Πάνω από της πολιτείας
Την παρλίρροια
Ανάμεσα σε τραγούδια θαμπά
κι’ αστέρια κρυσταλλένια»
Federico Garcia Lorca

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: