Passipoularidou’s Weblog

Σεπτεμβρίου 4, 2013

«Βριτόμαρτις ή Δίκτυννα, η κρητική θεά»

Filed under: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ — passipoularidou @ 3:03 μμ

«Βριτόμαρτις ή Δίκτυννα, η κρητική θεά»

Ολυμπία ΧατζησάρουΚαλημέρα και καλώς ανταμώνουμε στο πρωινό της Τετάρτης, φίλες και φίλοι!

«Βριτόμαρτις ή Δίκτυννα, η κρητική θεά»

Στα φιλολογικά κείµενα και στις Ελληνιστικές επιγραφές, η Θεά που λάτρευαν οι κοπέλες και οι νέοι κυνηγοί στο ανατολικό τµήµα της Κρήτης, από την Λατώ ως τη Γόρτυνα ονοµάζεται «Βριτόµαρτις». Από τα λίγα που γνωρίζουµε, η θεά είχε ως ιερά της δέντρα το πεύκο και τον σχίνο. Στο Ιερό της έµπαιναν µόνο µε γυµνά πόδια. Η Βριτόµαρτις ήταν παλαιότατη θεότητα, πιθανώς χρονολογούµενη από την Μινωϊκή εποχή. Το όνοµά της ανήκει στο προϊστορικό ιδίωµα της Κρήτης.
Οι αρχαίοι συγγραφείς Σολίνος και Ησύχιος το ερμηνεύουν εκ του Βριτύ = γλυκύ και του μάρτις = παρθένος. Βριτόμαρτις σημαίνει δηλαδή Γλυκειά Παρθένος. Σύμφωνα με την επικρατέστερη παράδοση, η Βριτόμαρτις ήταν κόρη του Δία και της Κάρμης θυγατέρας του Ευβούλου, αν και ορισμένοι, συνταυτίζοντάς την με την Αρτέμη, πίστευαν ότι ήταν θυγατέρα της Λητούς. «Βριτόμαρτιν τήν προσαγορευομένην Δίκτυνναν μυθολογούσι γενέσθαι μεν εν Καινοί της Κρήτης εκ Διός και Κάρμης της Ευβούλου του γεννηθέντος εκ Δήμητρος. Ταύτην ευρέτιν γενομένην δικτύων εις κυνηγίαν προσαγορευθήναι Δίκτυνναν. Καί τάς μέν διατριβάς ποιήσασθαι μετά της Αρτέμιδος, αφ’ ής αιτίας ενίους δοκείν την αυτήν είναι Δίκτυνναν τε καί Άρτεμιν» (Διοδ. Σικ. 5.76).
Σαν νεαρή Παρθένα, η Βριτόμαρτις ήταν πολύ αγαπητή στην Αρτέμιδα και την ακολουθούσε παντού. Ήταν αυτή που επινόησε τα κυνηγετικά δίχτυα και της κρατούσε τα κυνηγόσκυλα δεμένα. 

Όταν ο Μίνωας την ερωτεύθηκε, η Βριτόμαρτις προσπάθησε να κρυφτεί στα πυκνόφυλλα δάση και στα υγρά λιβάδια Όμως ο Μίνωας, φλογισμένος από τον πόθο του, την κατεδίωξε αδιάκοπα για εννέα μήνες, ώσπου την απομονώσει σ’ ένα ακρωτήρι. Το πέπλο της Βριτομάρτιδος μπλέχτηκε στους θάμνους, ο ξαναμμένος Μί¬νωας πλησίαζε, οπότε μπροστά στο δίλημμα “παρθενία ή θάνατος”, η Βριτόμαρτις επέλεξε το δεύτερο. Το πέπλο σκίστηκε και η θεά έπεσε στο πέλαγος. Κάποιοι ψαράδες την έσωσαν, καθώς έπεσε στα δίχτυα τους, και η Άρτεμις θεοποίησε την Βριτόμαρτι με το όνομα Δίκτυννα. Από τότε διατρέχει τις θάλασσες την νύκτα και εμφανίζεται στους κατοίκους των παραλίων και των νησιών. Σύμφωνα με την παράδοση, ήταν η Δίκτυννα που πρωτοστατούσε στις μυήσεις των εφήβων στις λόχμες, στα φαράγγια και στα βράχια του νησιού. Η λατρεία της θεωρείται ως μία από τις γνωστές Λατρείες στα Άπταρα, στην είσοδο του κόλπου της Σούδας. Το όνομα Δίκτυννα συνδέεται με δύο πράγματα. Με το βουνό Δίκτη που βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της Κρήτης, και με το δίχτυ.

Το μύθο διασώζει στο έργο του και ο εξελληνισμένος Ρωμαίος μυθογράφος του 2ου αιώνα μ.Χ., Αντωνίνος Λιβεράλις, με μια παραλλαγή: Η κοπέλα, αφού ξέφυγε από τις άνομες «επιθυμίες» του Μίνωα κι αφού, πλέον, λατρεύεται ως θεά των διχτύων (Δίκτυννα), βρέθηκε στην Αίγινα και μάλιστα δοκίμασε να ταξιδέψει με το πλοίο του Ανδρομήδη, ο οποίος, όμως, της «ρίχτηκε». Για να ξεφύγει κι απ’ αυτόν, κατέβηκε από το πλοίο του και πήγε σε ένα κοντινό άλσος της Αίγινας. Eνώ ο Ανδρομήδης την πλησίαζε απειλητικά, η Βριτόμαρτις εξαφανίστηκε και στη θέση εκείνη οι Αιγινήτες, για να τιμήσουν την αγνότητά της, ίδρυσαν ιερό στο άλσος αυτό και τη λάτρευαν ως θεά εφεξής με το όνομα «Αφαία» (: η εξαφανισμένη).

Και ο Παυσανίας αναφέρει ότι στην Αίγινα η Βριτόμαρτις λατρεύεται ως Αφαία επειδή εξαφανίστηκε. Αναφέρει, μάλιστα, ότι στη Σπάρτη και στα νότια παράλια της Λακωνίας λάτρευαν την Θεά με το όνομα Ισσωρία και Λημναία. Την πληροφορία αυτή την επαναλαμβάνει και ο Ησύχιος καθώς και ο Στέφανος ο Βυζάντιος, συνδέοντας µε αυτό τον τρόπο την Λατρεία της Αρτέµιδος στην Σπάρτη µε την Κρήτη και µε την διάδοχο της Μινωϊκής Θεάς.

Η Βριτόµαρτις και η Δίκτυννα ουσιαστικά συνταυτίζονται µε την Αρτέµη. Παρόλο που σε µια συμφωνία συµµαχίας ανάµεσα σε δύο Κρητικές πόλεις, το 200 π.χ, αλλά και στους όρκους ανάµεσα στην Κνωσσό και την Δρέρο, οι δύο θεότητες αναφέρονται ξεχωριστά, η συγχώνευση επιβεβαιώνεται τόσο από τη διαχρονικότητα της Αρτεµίσιας λατρείας όσο και από πολλούς αρχαίους συγγραφείς. 

«Αφαία ἐν Αἰγίνῃ δὲ πρὸς τὸ ὄρος τοῦ Πανελληνίου Διὸς ἰοῦσιν, ἔστιν Ἀφαίας ἱερόν, ἐς ἣν καὶ Πίνδαρος ᾆσμα Αἰγινήταις ἐποίησε. φασὶ δὲ οἱ Κρῆτες– τούτοις γάρ ἐστι τὰ ἐς αὐτὴν ἐπιχώρια–Καρμάνορος τοῦ καθήραντος Ἀπόλλωνα ἐπὶ φόνῳ τῶ Πύθωνος παῖδα Εὔβουλον εἶναι, Διὸς δὲ καὶ Κάρμης τῆς Εὐβούλου Βριτόμαρτιν γενέσθαι: χαίρειν δὲ αὐτὴν δρόμοις τε καὶ θήραις καὶ Ἀρτέμιδι μάλιστα φίλην εἶναι: Μίνω δὲ ἐρασθέντα φεύγουσα ἔῤῥιψεν ἑαυτὴν ἐς δίκτυα ἀφειμένα ἐπ’ ἰχθύων θήρᾳ. ταύτην μὲν θεὸν ἐποίησεν Ἄρτεμις, σέβουσι δὲ οὐ Κρῆτες μόνον ἀλλὰ καὶ Αἰγινῆται, λέγοντες φαίνεσθαί σφισιν ἐν τῇ νήσῳ τὴν Βριτόμαρτιν. ἐπίκλησις δέ οἱ παρά τε Αἰγινήταις ἐστὶν Ἀφαία καὶ Δίκτυννα ἐν Κρήτῃ.

(Παυσανίας, Ελλάδος περιήγησις, Βιβλίο Β’, κεφ. 30 )

Πηγή: Περιοδικό «Διιπετές»
www.arxaiologia.gr

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: