Ιρκούτσκ: Το Παρίσι της Σιβηρίας

Ιρκούτσκ: Το Παρίσι της Σιβηρίας

 by   http://www.thetravelbook.gr/article.asp?catid=32980&subid=2&pubid=63898194&page1=1#topnav

Αρχιτεκτονικό μεγαθήριο της σοβιετικής εποχής στο κέντρο του Ιρκούτσκ

Αν τα χειμωνιάτικα τοπία σας ενθουσιάζουν και τα πολύ χαμηλά νούμερα του υδράργυρου δεν σας τρομάζουν, «γυρίστε» την πλάτη σας στην Ευρώπη, επιβιβαστείτε στον Υπερσιβηρικό σιδηρόδρομο και ταξιδέψτε έως την Ανατολική Σιβηρία, με προορισμό το μακρινό Ιρκούτσκ του Μιχαήλ Στρογκόφ…

Στο άκουσμα της λέξης «Σιβηρία», οι περισσότεροι φέρνουν αμέσως στο μυαλό τους απέραντες εκτάσεις σκεπασμένες με χιόνια, παγωμένες λίμνες και μεγάλα δάση κωνοφόρων δέντρων ντυμένα στα λευκά. Και δεν έχουν άδικο, αφού η ψυχρότητα των χειμώνων στη Σιβηρία είναι χαρακτηριστική: στις βόρειες περιοχές της «Χώρας που Κοιμάται» (έτσι ερμηνεύεται η Σιβηρία στη διάλεκτο των Μογγόλων), ο παγετός διαρκεί περίπου 260 ημέρες τον χρόνο, η μέση θερμοκρασία τον χειμώνα κυμαίνεται στους -38° C και τα ποτάμια παραμένουν παγωμένα για περίπου 8 μήνες τον χρόνο. Τα πράγματα ωστόσο είναι αρκετά καλύτερα στον Νότο της Σιβηρίας, όπου ο παγετός διαρκεί περίπου 140 ημέρες τον χρόνο, η μέση θερμοκρασία αγγίζει τους -19° C τον χειμώνα και τα ποτάμια παγώνουν μόνο 6 μήνες τον χρόνο. Εδώ εντοπίζονται άλλωστε και οι περισσότερες πόλεις της Σιβηρίας (Omsk, Novosibirsk, Krasnoyarsk, Ulan-Ude, Khabarovsk, Vladivostok, κ.ά.), που είναι κτισμένες -η συντριπτική πλειονότητά τους- πάνω στην τροχιά του Υπερσιβηρικού άξονα. Αντίθετα, τα υπόλοιπα -ελάχιστα όμως- αστικά κέντρα της Σιβηρίας που δεν βρίσκονται κατά μήκος του Υπερσιβηρικού σιδηροδρόμου, δημιουργήθηκαν είτε για να αξιοποιηθούν ως τόποι εξορίας είτε επειδή το πλούσιο υπέδαφος της περιοχής επέβαλε τη δημιουργία τους (Yakutsk, Magadan, Norilsk). Ανάμεσα στις μικρές σιβηρικές κωμοπόλεις που υποδέχτηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα τον Υπερσιβηρικό σιδηρόδρομο και σταδιακά εξελίχθηκαν σε αστικά βιομηχανικά κέντρα συγκαταλέγεται και το περίφημο Ιρκούτσκ, που αποτέλεσε για τον Μιχαήλ Στρογγόφ, τον γνωστό μυθιστορηματικό ήρωα του Ιουλίου Βερν, τον απώτατο προορισμό της ριψοκίνδυνης αποστολής του.

Αρχαιοελληνικές επιρροές σε τοπικό κτίριο

Η πόλη-εξορία των Δεκεμβριστών Στις όχθες του ποταμού Angara, εκεί όπου Κοζάκοι κυνηγοί είχαν ιδρύσει έναν μικρό καταυλισμό για τη διαχείμασή τους, ο Yakov Pokhabov έθεσε το 1652 τον θεμέλιο λίθο του Ιρκούτσκ. Σκοπός του ήταν η δημιουργία μιας μικρής βάσης για λογαριασμό της ρωσικής κυβέρνησης, προκειμένου να εισπράττει από τους ντόπιους Buryats τον φόρο γούνας. Η οδική σύνδεση Μόσχας-Ιρκούτσκ (Η Σιβηρική Οδός) που ολοκληρώθηκε το 1760, βοήθησε καθοριστικά στην οικονομική ανάπτυξη της παραποτάμιας σιβηρικής πολιτείας. Το Ιρκούτσκ σύντομα αναδείχτηκε στο σημαντικότερο διαμετακομιστικό κέντρο εμπορίας γούνας και χρυσού της Ανατολικής Σιβηρίας. Το 1822 έγινε πρωτεύουσα της Ανατολικής Σιβηρίας, αλλά το γεγονός που έβαλε τη σφραγίδα του στην πολιτιστική ταυτότητα της πόλης ήταν η Δεκεμβριανή στάση κατά του Τσάρου Νικολάου Α΄ (1825). Οι στρατιωτικοί-πραξικοπηματίες και όλοι όσοι συμμετείχαν (ευγενείς, καλλιτέχνες, κ.ά.) στην αποτυχημένη προσπάθεια ανατροπής του Τσάρου, εξορίστηκαν στο μακρινό Ιρκούτσκ. Ηταν οι επονομαζόμενοι Δεκεμβριστές, που μετέφεραν μαζί τους τις κοινωνικές συνήθειες και τις πολιτιστικές αξίες τους – μεγάλο μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς της πόλης προέρχεται άλλωστε από εκείνη την περίοδο. Αυτή όμως ήταν η αιτία το Ιρκούτσκ να αποκτήσει την απεχθή «ετικέτα» της πόλης-εξορίας. Ανάλογη ήταν δυστυχώς και η συνέχεια στα χρόνια του Στάλιν, όταν στο Ιρκούτσκ, αλλά και σε ολόκληρη τη Σιβηρία, λειτουργούσαν τα περιβόητα στρατόπεδα συγκέντρωσης διαφωνούντων (Gulag).

Ζωγραφίζοντας την εκκλησία Saviour’s Crurch

Στα τέλη του 19ου, το Ιρκούτσκ γνώρισε μέρες δόξας, αλλά και καταστροφής. Μια μεγάλη πυρκαγιά αφάνισε μεγάλο μέρος της πόλης και περίπου 4.000 κάτοικοι χάθηκαν στις φλόγες (1879) – σύντομα όμως το Ιρκούτσκ ανοικοδομήθηκε ξανά. Ο ηλεκτρισμός φώτισε την πόλη το 1896, το πρώτο θέατρο άνοιξε τις πόρτες του το 1897 και το πρώτο τρένο έφτασε στον νεόκτιστο σιδηροδρομικό σταθμό έναν χρόνο αργότερα (1898). Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου (1920), στην πόλη του ποταμού Angara διεξήχθησαν σκληρές μάχες ανάμεσα σε «Κόκκινους» και «Λευκούς», ενώ μόλις στα τελευταία χρόνια της κομμουνιστικής διακυβέρνησης ολοκληρώθηκε η εκτεταμένη εκβιομηχάνιση του Ιρκούτσκ, που φιλοξενεί σήμερα περίπου 590.000 κατοίκους. Η ρομαντική πόλη του ποταμού Angara Κομψό και ρομαντικό, γεμάτο όμορφες γωνιές και ιστορικά κτίσματα, το Ιρκούτσκ είναι η μοναδική ίσως πόλη της Σιβηρίας που διαθέτει προσωπικότητα και ύφος. Δεν είναι τυχαίο που στα τέλη του 19ου αιώνα χαρακτηριζόταν ως το «Παρίσι της Σιβηρίας». Με απεριόριστη διάθεση να «χαθείτε» στο καινούργιο άγνωστο μιας πόλης, ξεκινήστε την εξερεύνηση περπατώντας δίπλα στις βαθύσκιωτες όχθες του ποταμού Angara. Σύντομα θα διαπιστώσετε ότι η πρωτεύουσα της Ανατολικής Σιβηρίας μοιάζει να παρασύρεται σ’ έναν γλυκό ύπνο από το υδάτινο νανούρισμα του Angara, που κυλά τα ήρεμα νερά του μέσα από τα αστικά όρια του Ιρκούτσκ.

Οχι άδικα, το Ιρκούτσκ είχε χαρακτηριστεί το «Παρίσι της Σιβηρίας»

Τα μικρά παρόχθια καφέ και εστιατόρια που βρίσκονται σ’ αυτό το σημείο της πόλης προσφέρουν αξέχαστες γευστικές αποδράσεις, ενώ για τις ρομαντικές ψυχές οργανώνονται (μόνο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες) μίνι-κρουαζιέρες στα νερά του Angara. Τα αρχιτεκτονικά αξιοθέατα της πόλης είναι κυρίως του 19ου αιώνα και αντιπροσωπεύουν το πνευματικό και πολιτιστικό «φορτίο» που μετέφεραν στην πόλη οι εξόριστοι στρατιωτικοί. Παρεμπιπτόντως, δυο πρώην κατοικίες Δεκεμβριστών στο κέντρο της πόλης έχουν μετατραπεί σε μικρά μουσεία (Volkonsky House Museum και Trubetskoy House Museum), προσφέροντας στον επισκέπτη την ευκαιρία να γνωρίσει τη ζωή και την καθημερινότητα των Δεκεμβριστών πραξικοπηματιών στον τόπο εξορίας τους. Το Παλάτι του Κυβερνήτη (νυν Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη), το Εθνικό Θέατρο, το κτίριο της Παλαιάς Τράπεζας, όπως και η συνοικία με τις χαρακτηριστικές ξύλινες κατοικίες των αρχών του 20ού αιώνα, είναι προορισμοί μιας εκτεταμένης περιήγησης στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Αλλά και οι ιστορικές εκκλησίες του Ιρκούτσκ -όλες κτισμένες τον 18ο αιώνα- αποτελούν από μόνες τους ένα ξεχωριστό αξιοθέατο. Ο Καθεδρικός Ναός Bogoy-avlensky (1731) εντυπωσιάζει για τις πολύχρωμες αγιογραφίες που κοσμούν όλες τις εξωτερικές επιφάνειες του κτιρίου. Ενα αρκετά ενδιαφέρον εθνογραφικό μουσείο λειτουργεί στο εσωτερικό της πάλλευκης εκκλησίας Saviour’s Crurch (1706), ενώ μια επίσκεψη στη Μονή Znamensky Monastery (1762) είναι επιβεβλημένη για να θαυμάσετε την περίτεχνη διακόσμηση στο εσωτερικό του καθολικού της μονής.

O καθεδρικός ναός Bogoyavlensky

Το «Γαλάζιο μάτι της Σιβηρίας» Αν δεν επισκεφθείτε την κοντινή λίμνη Βαϊκάλη (απέχει 60 χλμ. νοτιοανατολικά του Ιρκούτσκ), τότε η γνωριμία σας με το Ιρκούτσκ δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ολοκληρωμένη. Η Βαϊκάλη, αυτό το υγρό διαμάντι της σιβηρικής γης, συγκαταλέγεται άλλωστε από το 1996 στη λίστα των Μνημείων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Η Βαϊκάλη είναι η βαθύτερη λίμνη στον κόσμο (μέγιστο βάθος 1.620 μ.) αλλά και η αρχαιότερη, αφού η ηλικία της υπολογίζεται στα 25.000.000 έτη. Το «Γαλάζιο μάτι της Σιβηρίας», όπως τη αποκαλούν χαϊδευτικά οι ντόπιοι, έχει τον μεγαλύτερο όγκο γλυκού νερού παγκοσμίως (περιέχει πάνω από ένα πέμπτο του γλυκού νερού παγκοσμίως). Γι’ αυτό φροντίζουν τα 336 ποτάμια που γεμίζουν με νερό τα 31.468 τετρ. χλμ. της λίμνης – μόνο ο ποταμός Ankara πηγάζει από τη Βαϊκάλη. Ενα υπέροχο ορεινό σκηνικό με πυκνά δάση κωνοφόρων αγκαλιάζουν το ακυμάτιστο σεντόνι της Βαϊκάλης, που διαθέτει ένα από τα πλουσιότερα λιμναία οικοσυστήματα στον πλανήτη- έχουν καταγραφεί εδώ περισσότερα από 1.000 είδη φυτών και 1.450 είδη ζώων, από τα οποία το 80% είναι ενδημικά. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της φώκιας nerpa, του μοναδικού είδους φώκιας γλυκού νερού στον κόσμο – ζει μόνο στη Βαϊκάλη.

Νεόνυμφοι δίνουν το φιλί της αγάπης πάνω σε γέφυρα του ποταμού Angara

Στη νότια πλευρά της λίμνης βρίσκονται τα μεγαλύτερα παραλίμνια κέντρα (Port Baikal, Kutluk, Slyudyanka, Listnyanka), που συνδέονται οδικώς με τo Iρκούτσκ. Κυριότερο τουριστικό θέρετρο της Βαϊκάλης θεωρείται η κωμόπολη Listnyanka, ενώ από τα 22 νησιά που υπάρχουν στα νερά της λίμνης ξεχωρίζει το νησί Olkhon, το μεγαλύτερο της Βαϊκάλης (730 τετρ. χλμ.) με 1500 κατοίκους. Τοπικοί θρύλοι υποστηρίζουν ότι στο νησί Olkhon βρίσκεται ο τάφος του Μογγόλου αυτοκράτορα Τζέκινγκις Χαν. Μια λίμνη-παγοδρόμιο Σίγουρα είναι εξωπραγματικό το θέαμα να βλέπετε αυτοκίνητα και λεωφορεία να διασχίσουν την παγωμένη επιφάνεια της Βαϊκάλης. Κι όμως, για τους ντόπιους είναι κάτι το συνηθισμένο, αφού κατά τη διάρκεια του χειμώνα η σιβηρική λίμνη καλύπτεται από ένα χοντρό στρώμα πάγου πάχους περίπου 1,5 μ.! Οπως γίνεται αντιληπτό, ο χειμώνας δεν είναι η πιο κατάλληλη εποχή για να κολυμπήσετε στη Βαϊκάλη. Το λιώσιμο των πάγων ξεκινά στα τέλη Απριλίου από τα βορειοδυτικά της λίμνης και συνεχίζεται μέχρι τα τέλη Μαΐου. Τα νερά της λίμνης είναι ωστόσο κρύα και το καλοκαίρι, με μέση θερμοκρασία τους 4° C. Fast Info Τουριστικά γραφεία στο Ιρκούτσκ

Το τουριστικό πλοιάριο ετοιμάζεται να ξεκινήσει τη βόλτα του στα νερά της Βαϊκάλης

Από τα πιο έγκυρα και καλά οργανωμένα τουριστικά γραφεία που λειτουργούν στο Ιρκούτσκ (για εκδρομές στη Βαϊκάλη και τη γύρω περιοχή, έκδοση σιδηροδρομικών/αεροπορικών εισιτηρίων, κρατήσεις ξενοδοχείων, κ.ά.) είναι τα ακόλουθα: «Baikal Compex»(003952 389205), «Baikaler» (003952 336205), «Baikal Safari» (003952 287527), «Green Express» (003952 563400), «Sputnik» (003952 341733). Απαραίτητα έγγραφα για Σιβηρία Για τους Ελληνες πολίτες απαιτείται η έκδοση βίζας για να ταξιδέψουν στη Ρωσία/Σιβηρία. Βίζα μπορείτε να πάρετε από την πρεσβεία της Ρωσίας στην Αθήνα (Νικηφόρου Λύτρα 28, Ψυχικό, τηλ. 210-6725 235, 210-6726130, e-mail: embraf@otenet.gr). Το διαβατήριό σας πρέπει να έχει εξάμηνη ισχύ. Προσοχή στην ώρα Σε περίπτωση που ταξιδέψετε σιδηροδρομικώς ως το Ιρκούτσκ, θυμηθείτε ότι οι ρωσικοί σιδηρόδρομοι αναφέρουν όλα τα δρομολόγια σε ώρα Μόσχας – ακόμη και για διαδρομές εκτός της χώρας. Το Ιρκούτσκ έχει +5 ώρες από την επίσημη ώρα Μόσχας. Διαμονή Για την παραμονή σας στο Ιρκούτσκ, συστήνουμε τα ξενοδοχεία «Zvezda» (003952 540000), «Hotel Baikal» (003952 250167), «Gloria» (003952 540326), «Hotel Rus» (003952 242715), «Hotel Angara» (003952 255105) και «Hotel Delta» (003952 217876).

Νοστιμιές από τα νερά της Βαϊκάλης

Φαγητό Για να δειπνήσετε στην πόλη του ποταμού Angara, αναζητήστε τα εστιατόρια «Korchma», «Pervach», «Snezhinka» και «Arbatski Dvorik». Στη Βαϊκάλη -και συγκεκριμένα στο θέρετρο Listnyanka- υπάρχουν τα εστιατόρια «Shury Mury», «Proshli Vek» και το εστιατόριο του ξενοδοχείου «Ma yak Hotel». Κείμενο-φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Μητσάκης

Η παραλίμνια κωμόπολη Listnyanka είναι το πιο οργανωμένο τουριστικό θέρετρο της Βαϊκάλης