Να μιλήσουμε για τα αστέρια

ΧΡΙΣΤΟΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΗΣ

Να μιλήσουμε για τα αστέρια (10)
5) Με γυμνό μάτι μπορούμε να δούμε γύρω στα 6.000 άστρα από τα 100-200 δισεκατομμύρια του Γαλαξία μας. Από τα άστρα που βλέπουμε άλλα είναι ιδιαίτερα φωτεινά (1ου και 2ου μεγέθους), άλλα λιγότερο (3ου και 4ου μεγέθους) και άλλα αμυδρά (5ου και 6ου μεγέθους). Τα υπόλοιπα δεν φαίνονται με γυμνό μάτι.
6) Ένα άστρο σχηματίζεται από την ύλη που υπάρχει διάχυτη στο γαλαξία. Ορισμένα «μαιευτήρια άστρων» φαίνονται καθαρά με τα τηλεσκόπια. Ένας γαλαξίας θεωρείται σε μια απλοποιημένη εκδοχή ως… μηχανή που δημιουργεί άστρα. Στο δικό μας Γαλαξία κάθε χρόνο δημιουργείται ένα καινούριο άστρο, σε άλλους κάθε χρόνο δεκάδες, εκατοντάδες και περισσότερα.
7) Πολλά άστρα έχουν κι αυτά πλανήτες, όπως ο Ήλιος μας. Ένα κέλυφος σωματιδίων που επισημάνθηκε στο Βέγα τελευταία, ίσως είναι η πρώτη ύλη για τη δημιουργία πλανητών. Υπάρχουν υπολογισμοί που μας δίνουν τον αριθμό των πιθανών πλανητών στο Γαλαξία μας, αλλά και τον πιθανό αριθμό των ανιχνεύσιμων πολιτισμών! Όλα αυτά αλλάζουν, καθώς όλο και νέες παρατηρήσεις γίνονται με την εξέλιξη της τεχνολογίας. Πολλά επίσης άστρα στρέφονται γύρω από άλλα άστρα, είναι δίδυμα και τρίδυμα και… «πολύδυμα»!.
8) Τα μεγαλύτερα άστρα έχουν ως εκατό φορές τη μάζα του Ήλιου. Ο όγκος τους όμως μπορεί να είναι εκατομμύρια φορές μεγαλύτερος. Η διάρκεια των άστρων μεγάλης μάζας είναι τρία ως τέσσερα εκατομμύρια χρόνια. Τα μικρότερης μάζας ζουν δισεκατομμύρια χρόνια.
9) Πολλά περισσότερα έχουμε να μάθουμε τα χρόνια που έρχονται και πάντα πρέπει να περιμένουμε εκπλήξεις. Η ηλικία τους είναι αυτή του σύμπαντος. Γεννήθηκαν από τη συμπύκνωση των αερίων μερικά εκατομμύρια χρόνια μετά τη μεγάλη έκρηξη.

Όπως το Νεφέλωμα Καρκίνος είναι το πιο γνωστό κατάλοιπο έκρηξης άστρου, έτσι και ο Μέγας Νεφελοειδής στο «ξίφος» του Ωρίωνα, είναι η πιο μελετημένη περιοχή, όπου μπορούμε να δούμε άστρα να γεννιούνται. Στο νέφος αυτό του Ωρίωνα, ασύγκριτης ομορφιάς, γεμάτο νεογέννητα άστρα, οι αστρονόμοι είχαν τη χαρά να δουν το 1936 ένα απ’ αυτά να πρωτοανάβει. Αυτό γίνεται μια φορά κάθε 500 χρόνια σ’ ολόκληρο το Γαλαξία. Σήμερα με την τεχνολογία μπορεί να έχουμε εκπλήξεις στις παρατηρήσεις αυτές.
———————————-
Τον αστερισμό του Ωρίωνα τον βλέπουμε τώρα το βράδυ στον ουρανό και τον λέμε στην Πάρο Πήχες. Στο λεγόμενο «ξίφος του Ωρίωνα» εκεί που λάμπουν τρία άστρα, στη διαγώνιο του τετραπλεύρου, γεννιούνται νέοι ήλιοι. Πρόκειται για μαιευτήριο άστρων! Ο Σείριος, ο Μπετελγκέζ και ο Προκύων σχηματίζουν το τρίγωνο του χειμώνα.